نویسنده: فاطمه آرمانپور

با اتمام امتحانات و فرارسیدن تابستان، دانش‌آموزان یک سال تحصیلی دیگر را پشت سر گذاشتند. این دوره برای دانش‌آموزان دوره بسیار کلیدی است. تابستان زمان بسیار خوبی است تا دانش‌آموزان هم به استراحت بپردازند و انرژی خود را بازیابند و هم پایه تحصیلی خود را قوی‌تر کنند.
این زمان بین اکثر مشاوران و دانش‌آموزان به عنوان دوره طلایی تابستان و یا دوره سبقت شناخته می‌شود. اما چرا این زمان، زمان بسیار مهم و مفیدی است؟
شما در تابستان به مدرسه نمی‌روید و فرصت بیشتری دارید. همچنین نبود امتحانات و فشار مدرسه، آرامش خاطر بیشتری را برای شما فراهم می‌کند. بنابراین می‌توانید برای روزهایتان خوب برنامه‌ریزی کنید و مطالعه‌ای بسیار خوب در کنار استراحت داشته باشید.
اما این تعادل چطور باید برقرار شود؟ اصلا برای هر پایه، چند ساعت مطالعه در تابستان نیاز است؟ و این زمان باید صرف مطالعه با چه استراتژی شود؟
بهترین روش برای حفظ این تعادل مشخص کردن ساعت‌های مطالعاتی مورد نیاز در طول روز و برنامه‌ریزی درست و تمرکز بر اجرای کامل برنامه در طول روز است. اگر شما در زمان مطالعه به فکر استراحت و در زمان استراحت با عذاب وجدان درس باشید قطعا از روزهای خود لذتی نمی‌برید و مطالعه شما هم بازدهی نخواهد داشت. سعی کنید در هر لحظه فقط در همان لحظه زندگی کنید و فکر، انرژی و احساس خود را صرف فعالیت مدنظر کنید. به بهترین شکل درس بخوانید و به بهترین شکل استراحت کنید!
اما به نظر شما چه میزان مطالعه‌ای در تابستان نیاز است؟ برای دانش‌آموزان متوسطه دوم بسته به اینکه در چه سطحی هستند (قوی، متوسط، ضعیف) نیاز به 6 تا 10 ساعت مطالعه به طور میانگین وجود دارد. این زمان برای دانش‌آموزان ضعیف‌تر باید صرف مطالعه بیشتر و تسلط بر پایه قبل و جمع‌بندی آن شود و برای دانش‌آموزان قوی‌تر صرف تست‌زنی و مرور و همچنین پیش‌خوانی پایه بعد شود. توصیه ما به شما این است که پیش از تسلط نسبی بر پایه قبل به سراغ پیش‌خوانی نروید.
اما برای دانش‌آموزان متوسطه اول نیز 3 تا 6 ساعت مطالعه بر حسب سطح درسی کافیست. اگر شما دانش‌آموز متوسطه اول هستید، بهتر است در دروس مهم به ویژه علوم، ریاضی و ادبیات و عربی درسی را یاد نگرفته کنار نگذارید. بسیاری از این دروس پیش‌نیاز یادگیری بسیاری از دروس در متوسطه دوم است. همچنین اگر دانش‌آموز قوی هستید می‌توانید برنامه خود را به سمت پیش‌خوانی نیز ببرید و برای سال آینده آماده شوید.
اما اهمیت پیش‌خوانی در چیست؟ شما با پیش‌خوانی با ذهنی آماده‌تر که قطعا گیرایی بیشتری برای مطالب دارد در کلاس درس حاضر می‌شوید. برای انجام پیش‌خوانی لازم نیست به تسلط کامل برسید. همین که یک دور روزنامه‌وار مطالب را خوانده باشید و با مفاهیم و عناوین درس آشنا باشید کافیست. با حل تمرین و همچنین تدریس تکمیلی دبیر به تسلط کافی خواهید رسید. در پیش‌خوانی به سراغ همه درس‌ها نروید. در هر کتاب، فصل‌های مربوط به ترم اول و دروس مهم‌تر الویت پیش‌خوانی هستند. انجام این کار زمان زیادی را نیز از شما نخواهد گرفت اما با انجام این کار در این تابستان، رشد یادگیری و نمره‌هایتان را در سال آینده به شکلی محسوس، حس خواهید کرد.
و اما درباره جمع‌بندی… شما در ایام امتحانات حتما به شناخت کاملی درباره نقاط ضعف و قوت خود رسیده‌اید. سراغ نقاط ضعف خود بروید. مطالعه کنید،تمرین حل کنید و با زدن تست به تسلط برسید. همچنین سعی کنید به جمع‌بندی از دروس هر کتاب برسید و در آزمون آخر تابستان، میزان یادگیری خود را از هر کتاب بسنجید. در این راه تمرینات تشریحی و تستی کتاب‌هایتان را هم کامل کنید. یادتان باشد بیشترین اهمیت را در مطالعه و جمع‌بندی سال گذشته، درس‌های پیش‌نیاز دارند. درس‌هایی که پایه و اساس یادگیری دروس خاصی در سال آینده شماست. می‌توانید باتمرکز و دقت بیشتری این دروس را مطالعه کنید.
با این روند می‌توانید تابستانی خوب، لذت‌بخش و مفید داشته باشید که در آن با برنامه پیش بروید و از تمام روزهایتان به بهترین شکل استفاده کنید.

1.سعی کنید در روزهای پایانی مطالب جدید نخوانید.
مطالبی که شما در روزهای پایانی می‌خوانید در ذهن شما تثبیت نمی‌شود و تسلط کامل به آنها پیدا نمی‌کنید. این موضوع خود آسیبی است که باعث پایین آمدن درصد و تراز شما می‌شود. اگر شما مبحثی را نخوانده باشید سراغ آن نمی‌روید. اما در این شرایط با اتکا به یکبار مطالعه سرسری به این سوال پاسخ می‌دهید و با توجه به تسلط پایینتان به مبحث احتمال پاسخ اشتباه زدن بالا خواهد بود.
2.در این روزها به مرور مطالب بپردازید.
بیشترین چیزی که در هفته پایانی به شما کمک می‌کند داشتن یک برنامه مرور منظم و حساب شده‌است. یادتان باشد این برنامه مرور برای یادآوری مطالب و تازه شدن آن مطالب در ذهن شماست و نه یادگیری اولیه آنها! پس مدیریت زمان مرورهایتان را جدی بگیرید. مرور هر درس باید به شیوه مناسب آن درس و در زمانی بسیار کوتاه‌تر از مطالعه اولیه صورت بگیرد.
3.به جمع‌بندی سه روز یکبار ادامه دهید.
در ادامه برنامه جمع‌بندی سه روزیکبار، کنکور داخل و خارج سال گذشته را به فاصله دو روز بزنید و کامل و دقیق تحلیل کنید. تحلیل این آزمون‌ها و رفع اشکال و مرور و جمع‌بندی طبق اشتباهات آزمون کمک زیادی به مرور هدفمند در روزهای پایانی می‌کند.
4.استراتژی آزمون خود را مشخص کنید.
هرگز بدون استراتژی و هدفگذاری مشخص سر جلسه کنکور نروید! در مدت زمان کنکور حجم زیادی از هیجانات مختلف را تجربه می‌کنید. این تجربیات مختلف ممکن است اجازه تصمیم‌گیری صحیح را به شما ندهند. مثلا اینکه در هر درس به چند سوال پاسخ دهم؟ چه مباحثی جزو حذفیات بود و اصلا نباید سراغشان بروم؟ ترتیب پاسخگویی دروسم چگونه باشد؟ و… . شما باید در روزهای پاینی با تحلیل آزمون‌هایی که در طول سال داده‌اید، تحلیل آزمون‌های سه روز یکبارتان و آگاهی که به تسلطتان از دروس دارید استراتژی مشخصی برای پاسخدهی به سوالات بچینید و با این برنامه مشخص سر جلسه کنکور بروید.
5.مراقب آرامش ذهنی خود باشید.
در این روزهای پایانی حفظ آرامش ذهن حتی از مطالعه و مرور هم مهمتر است. شما برای اینکه بتوانید آنچه در طول سال تحصیلی آموخته‌اید را به خوبی در کنکور پیاده‌سازی کنید نیاز به ذهنی آرام دارید. حتما همه شما می‌دانید که اضطراب و تشویش فکری دشمن اصلی یادآوری است و زمانی که شما درگیر اضطراب و هجوم افکار هستید یادآوری شما به کمترین حد ممکن می‌رسد. پس سعی کنید ارتباط‌تان را با افراد و محیط‌هایی که باعث اضطراب شما می‌شوند کم کنید و از راه‌هایی مثل مدیتیشن و… برای آرام کردن ذهن و جسمتان استفاده کنید.
6.آماده کردن کارت داوطلب و مدارک مورد نیاز.
سعی کنید در اولین فرصتی که کارت ورود به جلسه کنکور منتشر می‌شود آن را پرینت بگیرید و اطلاعات آن را به دقت بررسی کنید. امکان وجود اشتباه در اطلاعات کارت داوطلبی هست و هر چه زودتر متوجه این اشتباه شوید، زمان بیشتری دارید و با آرامش می‌توانید این مشکل را حل کنید. همچنین مدارک لازم مانند کارت ملی خود را نیز آماده کنید.
7.وسایل مورد نیازتان را برای روز کنکور آماده کنید.
از قبل لیست وسایل مورد نیاز برای جلسه کنکور را تهیه کنید و در یکی دو روز پایانی این لیست را تهیه کنید. این کار به شما کمک می‌کنید اظطراب کمتری داشته باشید. همچنین احتمال جا انداختن وسایل مورد نیازتان کمتر می‌شود.
8.مراقب روتین خواب و تغذیه‌تان باشید.
داشتن روتین خواب و تغذیه مناسب در این روزهای پایانی بسیار مهم است. اینکه سر ساعت بخوابید و شب کنکور دچار بیخوابی و روز کنکور دچار خواب‌آلودگی نباشید بسیار حائز اهمیت است. علاوه بر این تغذیه مناسب شما نیز اهمیت دارد. خوردن مواد غذایی محرک که ممکن است گوارش شما را دچار مشکل کند در این روزها ریسکی است که ممکن است باعث ایجاد مشکلاتی برای شما شود.

در آخر به خدا توکل کنید و مطمئن باشید نتیجه زحمات خود را خواهید دید.

مدیریت زمان در جلسه‌ی کنکور و پیش فرض‌های اشتباه: سال‌های زیادی است که دانش آموزان با روش های سه گانه، زمان را در جلسه‌ی آزمون مدیریت می کنند.
روش های سه گانه‌ی  مدیریت زمان:
روش ضربدر و منفی، روش زمان های نقصانی و روش استراتژی بازگشت

هدف از روش های سه گانه‌ی مدیریت زمان چیست و چه نتایجی دارد؟
هدف این است که شما در جلسه‌ی آزمون وقت کم نیاورید، همه‌ی سوال ها را حداقل یک بار بررسی کنید ، حدودا نیم ساعت وقت اضافه بیاورید، برخی سوال ها را برای بار دوم هم  بررسی کنید و پاسخ دهید و در نهایت مطمئن شوید  هر چه که در طول سال خوانده اید و واقعا  بلد هستید، روی کاغذ بیاورید.
می خواهیم وقتی از درحوزه بیرون آمدید و به خانه رسیدید نگویید ای کاش .. .
روش های مدیریت زمان را احتمالا از مشاور خودتان شنیده اید و آشنا هستید؛ در این جا می خواهیم یک بار دیگر جنبه‌های اصلی این روش ها  را به طور خلاصه توضیح دهیم.
با دقت به این سه روش توجه کنید و اگر به نظرتان منطقی و موثر بود اجرا کنید.
این روش ها را دو، سه یا چهار بار تمرین کنید.
کنکور را شبیه سازی کنید و با آمادگی و تسلط بیشتر زمان را در جلسه‌ی کنکور مدیریت کنید.

روش ضربدر و منفی:
روش ضربدر و منفی دوقسمت دارد:
قسمت اول این است که با یک نگاه سریع و ساده به سوال، تشخیص دهید که آن سوال در کدام دسته قرار دارد ؟  و قسمت دوم این که اراده داشته باشید و بعضی سوال ها را کنار بگذارید.
قسمت دوم مربوط به هوش هیجانی و اراده‌ی شماست.
قسمت اول مربوط به مهارت های شناختی و فراشناختی شماست.
وقتی هر سوال را می‌خوانید فورا تشخیص دهید، جزء کدام دسته است
دسته‌ی اول: آیا آن سوال را بلد هستید و می توانید در زمان کوتاه پاسخ دهید یا نه ؟
به این سوال فورا پاسخ می دهید؟
دسته‌ی دوم: آیا آن سوال را بلد هستید، اما پاسخ به آن زمان بر و وقت گیر است ؟
در کنار این سوال علامت ضربدر می گذارید و از آن رد می شوید.
این جا باید دو مهارت داشته باشید:
اولا تشخیص بدهید که پاسخ به سوال وقت گیر است؟
ثانیا باید اراده داشته باشید و بتوانید از آن سوال عبور کنید و وسوسه نشوید که به هر قیمتی به آن سوال پاسخ دهید.
هر دو مهارت مهم است، اما مهارت دوم مهم تر است: قدرت نه گفتن و عبور کردن از سوالی که بلد هستید، اما پاسخ دادن به آن وقت گیر است باید بگذرید. آیا این اراده را دارید !؟
دسته‌ی سوم: آیا سوال را اصلا بلد نیستید، نخوانده اید یا آن سوال برایتان دشوار است؟
اگر چند سوال پشت سرهم را بلد نبودید، نگران نباشید.
دسته‌ی چهارم: سوال هایی که فراموش کرده اید و سوال های ابتکاری و طرح جدید که تا به حال مشابه آن سوال را ندیده اید.
ممکن است  سه چهار سوال ابتکاری و با طرح جدید در کنکور هر سال در میان سوال ها ببینید.
روی این سوال ها وقت نگذارید و از آن بگذارید.
این ها سوال های جرقه ای هستند؛ ممکن است یک لحظه در ذهنتان جرقه ای بزند.
این ها لحظات ارشمیدسی هستند یا به تعبیر مریم میرزاخانی aha moment لحظه ای که شما می گویید:
آهان ! متوجه شدم.
به سوال های ابتکاری و طرح جدید که معمولا سه چهار تا هم بیشتر نیستند، زیاد گیر ندهید و مکث نکنید.
بگذرید و منتظر آن جرقه ی ذهنی باشید.
آیا تا به حال تجربه‌ی این لحظات را داشته اید ؟
لحظه ای که ناگهان چشمتان برق می زند و می گویید : متوجه شدم !
در مورد سوال هایی که فراموش کرده اید، هم مکث نکنید، ممکن است وقتی  سراغ سوال های دیگر رفته اید، ناگهان آن چه را فراموش کرده اید،  به خاطر بیاورید.
آیا خود شما این تجربه را داشته اید که یک موضوع فراموش شده را زمانی که به آن فکر نمی کردید به خاطر بیاورید؟

سوال های شک دار:
پیشنهاد ما در مورد سوال های شک دار این است که به این گونه سوال ها پاسخ ندهید.
بعضی می گویند اگر روی دو گزینه شک داشتید، یکی را به صورت تصادفی انتخاب کنید،  با این روش موافق نیستیم.
موضوع سوال های شک دار یک موضوع آماری و ریاضی نیست، بلکه یک  موضوع روانشناسی است.
نباید درگیر شیر یا خط کردن با سوال ها بشوید، البته یک روش دقیق تر هم برای سوال های شک دار وجود دارد، ممکن است دردرس های مختلف، میزان حدس های شما متفاوت باشد، مثلا در درس الف هفتاد یا هشتاد درصد حدس هایتان درست باشد و در آن درس  دانش عمیق تری داشته باشید .اگر به تجربه دیده اید که در یک درس در بیش از هفتاد درصد سوال های شک دار پاسخ هایتان درست است، در آن درس به سوال های شک دار پاسخ بدهید، اما اگر پنجاه درصد یا کم تر از پنجاه درصد صحیح پاسخ می دهید، از خیر سوال های شک دار بگذرید و به سوال های شک دار جواب ندهید .
نتیجه وفایده ی روش ضربدر و منفی چیست؟
روش ضربدر و منفی سبب می شود شما در نوبت اول همه‌ی سوال ها را ببینید و به تمام سوال هایی که بلد هستید و می توانید در زمان کوتاه پاسخ بدهید، پاسخ بدهید.
بقیه را بگذارید برای نوبت دوم و استراتژی بازگشت.
روش ضربدر و منفی سبب می شود شما وقت کم نیاورید و زمان را به خوبی مدیریت کنید .

روش زمان های نقصانی:
در چند سال اخیر روش زمان های نقصانی ساده تر شده است، زیرا قبلا همه‌ی درس های اختصاصی در یک دفترچه بود، اما  اکنون دفترچه‌ی سوالات اختصاصی تقسیم شده و شما   به جای یک دفترچه دو دفترچه با دو درس دارید.
در روش زمان های نقصانی شما از زمان های هر درس یک ربع یا بیشتر کم می کنید، به همین دلیل می گوییم زمان نقصانی یعنی از زمان مقرر یک ربع یا نیم ساعت کم می کنید.
در نوبت اول سعی می‌کنید همه‌ی سوال ها را در زمانی کم تر از زمان اعلام شده جواب بدهید.
بعضی دانش آموزان بدون این که روش ضربدر و منفی را اجرا کنند، روش زمان های نقصانی را اجرا
می‌کنند و به سوال های آخر درس ها نمی رسند؛ برای این که زمان های نقصانی برایتان مفیدتر باشد، باید روش ضربدر و منفی را هم اجرا کنید.
به این ترتیب شما در پایان دور اول در هر دفترچه حدود  نیم ساعت وقت اضافه خواهید داشت و می توانید با آرامش و اعتماد به نفس بیشتر به سراغ سوال های باقی مانده بروید .

استراتژی بازگشت چیست ؟
استراتژی بازگشت یعنی این که شما بدانید در نوبت دوم و وقتی زمان اضافی داشتید، به سراغ کدام سوال ها و کدام درس ها بروید:
اول بدانید سراغ کدام درس بروید؟
و دوم بدانید کدام سوال ها را پاسخ بدهید؟
آیا شما قبلا در آزمون های کانون استراتژی بازگشت را تمرین کرده اید؟
آیا در تمرین های کتاب های زرد و شبیه سازی کنکورهای سال های گذشته استراتژی بازگشت را تمرین کرده اید ؟
توجه کنید که  هر کدام از دانش آموزان استراتژی بازگشت متفاوتی دارند؛ .ممکن است شما در نوبت دوم به سراغ یک درس بروید و دوست شما به سراغ درس دیگر، هم چنین در انتخاب سوال هایی که در نوبت دوم به سراغشان می روید ممکن است روش ها و انتخاب ها و تصمیم های متفاوت داشته باشید.
برای این که بتوانید از زمان ذخیره شده  به خوبی استفاده کنید، بهتر است چند بار در آزمون های جامع که شبیه سازی می کنید و در آزمون های کانون که پس از کنکور اردی بهشت می دهید، روش های مدیریت زمان و به ویژه استراتژی بازگشت را تمرین کنید.

پیش فرض های اشتباه آرامش شما را برهم می زند.
در جلسه ی آزمون پیش فرض های  اشتباه نداشته باشید:
اولا، کنکور نبرد ثانبه ها نیست؛  به  جای آن که دنبال سرعت عمل باشید،  به دقت و درستی فکر کنید. دقت مهم تر از سرعت است ، عجله نکنید و سعی کنید آن چه را مطمئن هستید، پاسخ دهید.
اشتباه متداول بعضی دانش آموزان این است که فکر می کنند کنکور نبرد ثانیه ها و لحظه هاست.
زمان کنکور بیش از سه ساعت، یعنی بیش از یکصد وهشتاد دقیقه است، بیش از آن که شبیه دوسرعت باشد، شبیه دو ماراتن است.
اگر چند دقیقه ای خسته شدید نگران نباشید و کمی استراحت کنید.

ثانیا: اگر چند سوال پشت سرهم را بلد نبودید، نگران نباشید.
هر سال در کنکور یک یا دو درس دشوارتر از حد  انتظار طرح شده است، ممکن است امسال هم همین طور باشد.
اگر درسی یا  سوالی برای شما دشوار باشد، برای بقیه هم دشوار است،  اگر از قبل  برای این موضوع آماده باشید، سرجلسه‌ی آزمون جا نمی‌خورید و خودتان را برای درس ها و سوال های دشوار آماده نگه می دارید. اگر یک درس دشوار بود، بهتر است جست و جو کنید  و سوال های ساده تر را پیدا کنید و با خوشحالی و آرامش به آن سوال ها پاسخ دهید، حتی در درس های دشوارتر هم معمولا یکی دو سوال ساده تر می توانید پیدا کنید .

یک توصیه برای قبل از آزمون:
قبل از شروع آزمون “خودنگاری آغازین ” داشته باشید.
احساس خودتان را روی کاغد بنویسید یا با اولیای خود مطرح کنید.
نوشتن احساسات شما ( چه خوب و چه بد ) و صحبت کردن در باره‌ی این احساس ها با خانواده و اولیا
می‌تواند در جلسه‌ی آزمون به شما آرامش بدهد.
این موضوع نتیجه‌ی یک تحقیق مفصل دانشگاهی برای آزمون های مهم است: expressive writing
این تحقیق گسترده نشان می دهد دانش آموزان و دانشجویان وقتی قبل از آزمون های مهم، احساسات خودشان را می نویسند، بعدا در جلسه، آرامش بیشتری خواهند داشت.

سه توصیه برای  پس از آزمون:
پس از آزمون این سه کار را انجام دهید:
توصیه‌ی اول:
به سراغ سایت کانون بیایید، ده ها دبیر از سراسر کشور پس از بارگذاری سوال ها توسط سازمان سنجش در سایت کانون کلیدهای پیشنهادی خود را مطرح می کنند.
وقتی شما این کلیدها را می بینید اولا می توانید نتیجه‌ی خودتان را ارزیابی کنید و ثانیا متوجه می شوید دبیران سراسر کشور هم در بعضی سوال ها اختلاف نظر دارند و آرامش و اعتماد به نفس بیشتری پیدا می کنید.
علاوه بر این پاسخ های تشریحی وتحلیل ها و رویکردهای جدید در سوال های کنکور و فیلم های آموزشی و محتواهای زیادی را  در سایت کانون مشاهده می کنید .
سطح دشواری کنکور را دانش آموزان کانونی به شما اطلاع می دهند.
علاوه بر کامنت های سایت، دانش آموزان کانونی در صفحه‌ی شخصی خود احساس و برداشت خود را از سطح دشواری سوال های هر درس مشخص می کنند، نتیجه‌ی آماری و جمع بندی صدها دانش آموز کانونی از سطح دشواری سوال ها را شما می توانید از یکی دو ساعت پس از کنکور در سایت مشاهده کنید و متوجه شوید نظر بقیه‌ی دانش آموزان راجع به سطح سوال های آزمون چگونه بوده است؟

توصیه‌ی دوم:
اگر دانش آموز هستید برای امتحان های نهایی برنامه ریزی کنید و بلافاصله پس از کنکور اردی بهشت، خودتان را برای امتحان های نهایی آماده کنید.
برنامه ی شما برای امتحانات نهایی چیست ؟ لطفا در قسمت کامنت ها بنویسید.

توصیه‌ی سوم:
چه دانش آموزباشید و چه  فارغ التحصیل برای کنکور تیرماه نیز هدف گذاری و برنامه ریزی کنید.
بسیاری از داوطلبان، کنکور اردی بهشت را کنکور اصلی خود می دانند، اما پس از کنکور، نظرها تغییر خواهد کرد.
علت واضح و ساده است؛ شما نمی دانید دیگران چکار کرده اند؟
پس خوب است  بعد از کنکور هم برای امتحانات نهایی و هم برای کنکور تیر هدف گذاری و برنامه ریزی کنید.